« Terug naar alle berichten

Veilig uitsluiten van een DOAC in acute situaties

Een groot voordeel is dat voor het gebruik van DOAC’s niet standaard laboratoriumonderzoek nodig is. Echter, er blijven situaties waarbij je een DOAC-spiegel wel wilt weten, of ten minste een inschatting wilt krijgen of er nog steeds een klinisch relevante DOAC-concentratie aanwezig is. Bijvoorbeeld in het geval bij een acuut bloedende patiënt of acute situaties waarbij een ingreep moet worden verricht met een zeker bloedingsrisico. Result Laboratorium heeft hiervoor een oplossing bedacht, namelijk de anti-Xa-bepaling die dag en nacht beschikbaar is op de ziekenhuislocaties.

Zoals bekend neemt het gebruik van direct-werkende orale anticoagulantia (DOAC’s, ook wel bekend als NOAC’s) sterk toe. De bekendste DOAC’s zijn dabigatran (Factor IIa-remmer), apixaban en rivaroxaban (directe FXa-remmers). Niet alleen bij patiënten met atriumfibrilleren ter vervaging van de vitamine K-antagonisten (VKA’s), maar bijvoorbeeld ook als preventie en therapie van veneuze trombo-embolie.

DOAC-concentraties worden uitgedrukt in de eenheid ng/ml en in de meeste richtlijnen wordt een afkapwaarde van 15 ng/ml genoemd als de grens waarbij een klinisch relevante concentratie veilig uitgesloten kan worden. In veel literatuur wordt ook wel de iets hogere cutoff van 30 ng/ml genoemd. NB: de te verwachten piekwaarden bij gebruik van dabigatran, apixaban of rivaroxaban bevinden zich 2-4 uur na inname grofweg in de range 60-300 ng/ml. Het probleem van een DOAC-spiegel is dat het een relatief complexe bepaling betreft waarvoor het laboratorium o.a. speciale kalibratiecurves moet toepassen. Oftewel: een DOAC-spiegel kan weliswaar cito aangevraagd worden maar slechts in kantooruren.

Hoe kan een DOAC dan 24/7 toch veilig uitgesloten worden?
Dabigatran kan uitgesloten worden met de trombinetijd (TT). Een normale trombinetijd, dus een TT < 20 sec, sluit een relevante dabigatranconcentratie uit. Voor apixaban en rivaroxaban hebben we in het laboratorium recent een andere methode gevalideerd, namelijk uitsluiten met behulp van de anti-Xa-bepaling die normaliter voor LMWH wordt gebruikt. Het blijkt dat een anti-Xa-bepaling ≤ 0,1 IE/ml overeenkomt met maximaal 15 ng/ml. We hebben gezorgd dat deze bepaling dag en nacht op de ziekenhuislocaties kan worden uitgevoerd met een doorlooptijd van circa 30 minuten en maximaal een uur.

Meer informatie: Dr. Eric Vermeer, specialist klinische chemie